به بهانه مسابقه عکاسی تئاتر “مکاشفه در باب یک مهمانی خاموش”

.

عکاسی تئاتر، با تمام جذابیتی که برای عکاسان به لحاظ ثبت نورپردازی ها و حالات خاص بازیگران آن دارد، گاه موجب فراموشی دغدغه های اصلی عکاسان در این حوزه می شود، مانند عکاسانی که در حوزه اجتماعی کار می کنند ولی به تصویرسازی هایی اقدام می کنند که اگرچه زیبا دیگر در این حیطه نمی گنجد و آن را باید در ژانر دیگری بررسی کرد.(مرادم از حوزه اجتماعی ،عکاسی مستند اجتماعی است) عکاسی تئاتر نوعی عکاسی ملزم به سوژه است که هرچند می تواند با خلاقیت عکاس به صحنه هایی بدیع برسد ولی در فراق از موضوع اصلی تئاتر ارزش خود را در این ژانر از دست خواهد داد، یعنی می توان از تکنیکی استفاده کرد تا به طنز در انتظار گودو افزود که نوعی مبالغه در محتوای اجرا است، ولی شاید تکنیک عکاسی با سرعت پائین ارتباطی با این نمایش تداشته باشد حال آنکه همین تکنیک عکاسی با سرعت پائین می تواند به مفهوم یک اجرای پرفورمنس بسیار نزدیک باشد. یا جائیکه رنگ در اجرا دارای مفهوم است، عکاسی سیاه و سفید هرچند حاصل کار فرمی زیبا داشته باشد نمی تواند حامل معنای آن اجرا باشد. تمام این ها را گفتم تا بگویم عکاسی تئاتر هرچند ساده می نماید در سطح عالی آن و خارج از مباحث گیشه ای تئاتر نه تنها بسیار عکاسی مشکلی است، بلکه به تنهایی و بدون شناخت کافی از درام راه به هیچ جا نمی برد. به طور خاص عکاسی می تواند در این شاخه از موفقیت شایانی برخوردار شود که علاوه بر تکنیک های عکاسی و نورسنجی به مباحث مردم شناسی، جامعه شناسی، هنرهای وابسته تئاتر و به خصوص درام و نمایشنامه نویسی آشنا باشد. نکته ای که باید به آن توجه کرد این است که ؛ تئاتر را می توان فرمی دید و عکاسی کرد ولی هر عکس حاصل از تئاتر لزوما عکس تئاتر نیست.

دوستان ما در اقدامی ستودنی فارغ از نتایج آن هرچه باشد، مسابقه عکاسی تئاتری را فراهم کردند که درآن بیش از صد و پنجاه عکاس حضور یافتند. جدا از تمام حواشی برنامه حرکت ارزشمندی بود به چند دلیل، اول آنکه جماعت زیادی از دوربین به دستان، علاقه مند به عکاسی در حوزه تئاترند، و خوب می دانیم که در اجرای عموم حضور یک عکاس برای کسب تجربه چقدر می تواند به اجرا ضربه وارد کند، پس تکرار چند باره چنین مسابقاتی می تواند محملی برای تجربه آموزی این دست از عکاسان باشد. دوم اینکه سالیانی چند این شاخه از عکاسی حیاط خلوت معدود نفراتی بود که فارغ از رقابت صنفی به یکه تازی می پرداختند کما اینکه هنوز هستند که این گونه می اندیشند، پر بیراه نیست اگر بگوییم چنین جماعتی می تواند نوید رقابتی جدی تر را در این حوزه بدهد، اتفاقی که در عکاسی سینما هم باید بیافتد. کار گروهی کار موفق است، اصولا می توان در تاریخ ریشه یابی کرد و دید تا وقتی نحله های خصوصی که حاصل چنین گده هایی است شکل نگیرد هنر به مرز تعالی خود در زمانه نزدیک نمی شود، اساسا پاتوق در هنر لزه است به شهادت تاریخی. این مسابقه را می توان تکامل یافته مسابقه ای دانست که سال گذشته به همت ابراهیم حسینی در حوزه هنری برگزار شد، باید تشکر کرد و قدر دانست زحمات ابراهیم حسینی، مسعود پاکدل و رضا موسوی را که هر سه بی منت به خدمت عکاسی تئاتر ایستاده اند.