یادداشتی بر عکاسی تئاتر با نگاهی به نمایشگاه عکس رضا موسوی

عکس های “رضا موسوی”  از نمایش شکار روباه را در گالری “بومرنگ” با این هدف دیدم که بتوانم عکاسی یک اجرای کامل را از دیدگاه عکاس کار، نه در چند فریم محدود که بیشتر به وسیله گروه در زمان اجرا انتخاب و ارائه می شود بلکه با آزادی کامل عکاس و پس از گذشت یک سال از اجرا ببینم. متاسفم که بگویم با آنکه تک فریم های رضا موسوی را دوست داشتم و همیشه ستایشگر تلاش بی وقفه او در عکاسی تئاتر ،ارائه و معرفی آن بوده ام؛ درنمایشگاهش به غیر از دو فریم زیبا که باید اذعان کنم ارتباطی با شکار روباه نداشتند و می باید به عنوان فریمی در حاشیه آن دیده شوند، یکی پرتره زیبایی از دکتر علی رفیعی در حال صحبت با بازیگر است در حالیکه بازیگر پشت به دوربین دارد و تنها حرکت دست دکتر رفیعی است که گویای این دیالوگ بین آن دوست و دیگر عکسی که شاید شاخص ترین عکس این مجموعه نیز بود، صحنه ای رانشان می داد که سیامک صفری از پس پرده نایلونی بیرون می آید در حالیکه موضع قرار گیری پانته آبهرام با لباسی قرمز در سمت راست و افشین هاشمی در چپ توازنی معنی دار را برای این فریم به ارمغان آورده است. باید بگویم غیر از این دو اتفاق خاصی که بیشتر از اجرا باشد و یا حتی تک شاتی را که از نظر من وظیفه عکاس است تا بتواند با ارائه آنها غالب مضمون درام را در فریم خود ارائه دهد مانند فریمی که در بالا عرض کردم نیافتم. تک شات های عکاس تئاتر که گاه باید تا عمق چهره بازیگر نفوذ کنند و آن حالت دراماتیکی را که علی الخصوص در این کار دیده می شد را به صورت مخاطب عکس بکوبند، با نماهایی مدیوم در حالت بهت و یخ زدگی می ایستادند و نمایی که می بایست از تصادم نگاه دو بازیگر می گفت در زاویه ای صحیح به خط قرمز روی لباس پانته آ بهرام اکتفا می کرد تا فرمی جذاب را برای مخاطب عام ایجاد کرده باشد و نه دغدغه های بازیگر را در کشمکش اش با متن، برای نزدیکترها. باید تذکر بدهم که گاه عکاس فقط برای یک بار و تنها به قصد ارئه گزارش و یا بازدید توام با ثبت خاطره ای به سر صحنه یک اجرا می رود که از نظر من این نیز بدون جستجوی قبلی حداقل در متن و مضمون اشتباه است و گاه به عنوان عکاس یک نمایش می تواند بارها در حال اجرای آن نمایش و یا تمرین های آن حضور پیدا کند،  بیشک می باید سطح توقع متفاوتی میان این دو برخورد عکاسی صرفنظر از جنبه مسئولیتی آن لحاظ شود. عکاسی یک تئاتر تنها آن نیست که زیباترین لحظات و اکت های آن تئاتر ثبت شود هرچند دقت در اجرای این نکات شرط لازم و ناکافی کار است. درگیری با گوشه های اجرایی متن و نحوه بیان بدنی و شکل نورپردازی اگر وظیفه عکاس شمرده نشود، بیشک پایه ی کار او هست.